Rak prostaty - profilaktyka

Brak jest jednoznacznych opinii o istnieniu profilaktyki w zapobieganiu rozwojowi raka gruczołu krokowego. Zmiany w sposobie odżywiania stwarzają nadzieję na skuteczne zapobieganie rakowi stercza i pomoc w procesie leczenia choroby. Wskazane jest zwiększone spożycie produktów roślinnych w szczególności soi i likopenu, produktów zawierających selen, witaminę e i d, ograniczenie spożycia tłuszczów zwierzęcych, a także zwiększenie aktywności fizycznej.

Diagnostyka nowotworu prostaty składa się z kilku elementów, stosowanych przez lekarzy w zależności od stanu pacjenta.

Podstawowym badaniem, wykonywanym najczęściej przez urologa, ale także internistę lub lekarza rodzinnego, jest badanie per rectum (ang. DRE – digital rectal exam). Pozwala ono ocenić, czy gruczoł krokowy ma prawidłowe rozmiary i kształt, co lekarz wyczuwa przy lekkim ucisku palcem. Ta prosta i bezbolesna metoda pozwala wykryć zmiany wyczuwalne poprzez torebkę gruczołu krokowego, takie jak stwardnienia czy grudki. Badanie per rectum w 75% przypadków pozwala na stwierdzenie twardych guzków zlokalizowanych w obrębie prostaty. Dodatkowo lekarz zleca także badania moczu i krwi pacjenta.

Ocenę poszczególnych elementów układu moczowo-płciowego można także przeprowadzić poprzez badanie USG przez powłoki brzuszne wykonane przez urologa. USG przez powłoki brzuszne nie ma wartości diagnostycznej w badaniu gruczołu krokowego, natomiast może służyć ocenie rozprzestrzenienia choroby (np. zajęcie węzłów chłonnych).

Kolejnym, bardzo ważnym badaniem, stosowanym w diagnostyce raka gruczołu krokowego jest pomiar stężenia PSA we krwi. Badanie to powinno być wykonane nie wcześniej niż 48 godzin po badaniu per rectum.

PSA (ang. Prostate Specific Antigen) – jest specyficznym antygenem sterczowym, wytwarzanym przez komórki nabłonkowe prostaty. Jeśli wyniki PSA wykazują stężenie powyżej 4 ng/ml krwi – niezbędna jest dalsza diagnostyka, nawet wówczas, gdy wielkość guza jest tak mała, że uniemożliwia jego wykrycie w trakcie badania per rectum. Wprawdzie wzrost stężenia PSA w surowicy może być również następstwem łagodnego rozrostu lub zapalenia stercza, jednak stwierdzenie nieprawidłowej wartości PSA jest sygnałem do podjęcia badań, mających na celu wykrycie raka stercza. Ponieważ ta forma badania nie jest do końca miarodajna (ok. 15% mężczyzn cierpiących na raka stercza ma prawidłowe stężenie PSA), lekarze zazwyczaj zlecają jako badania dodatkowe ultrasonografię przezodbytniczą i następnie biopsję prostaty. U młodych mężczyzn, zwłaszcza tych, których najbliżsi krewni zachorowali na raka prostaty, sygnałem do dalszych badań może być nieprawidłowość w badaniu przezodbytniczym lub nawet niewielki (poniżej 2 ng/ml) wzrost PSA.

Ultrasonografia przezodbytnicza (TRUS - ang. TransRectalUltraSound) polega na ocenie gruczołu krokowego przy użyciu sondy USG włożonej do odbytnicy. TRUS obok badania per rectum i pomiaru stężenia PSA jest jedną z najważniejszych metod stosowanych w diagnostyce raka gruczołu krokowego.

Postępowaniem pozwalającą jednoznacznie potwierdzić rozpoznanie (i dzięki temu wdrożyć leczenie) raka gruczołu krokowego jest biopsja. Biopsję stercza wykonuje się, jeśli wynik badania gruczołu krokowego palcem przez odbytnicę nasuwa podejrzenie raka i (lub) jeśli stężenie PSA w surowicy jest zwiększone. Podczas tej procedury wprowadza się do odbytu głowicę. Specjalną igłą wysuwaną z głowicy, pod kontrolą USG, pobiera się z miejsc podejrzanych o zmiany nowotworowe próbki do badania histopatologicznego. Na jego podstawie wykrywa się obecność komórek nowotworowych i określa stopień ich złośliwości.

Biopsja gruczołu krokowego

Pobrane komórki badane są pod mikroskopem. Ocenia się dwa najbardziej rozległe typy utkania raka. Stopień złośliwości komórek ustala się na podstawie tzw. skali Gleasona. Jest to skala punktowa, określająca kategorię deformacji komórek. Każdy typ utkania jest oceniany w skali od 1 do 5 (1 oznacza komórki najlepiej zróżnicowane = najmniej złośliwe, 5 oznacza komórki najmniej zróżnicowane = najbardziej złośliwe). Wynik w skali Gleasona przedstawia się jako sumę tych dwóch ocenianych typów utkania. Wartości poniżej 7 interpretowane są jako nowotwory mniej agresywne.

Skala Gleasona

Jako uzupełnienie diagnostyki raka prostaty lekarze wykorzystują tomografię komputerową i rezonans magnetyczny. Tomografię stosuje się szczególnie przy niejasnym obrazie uzyskanym na USG. Rezonans magnetyczny jest jeszcze dokładniejszym badaniem, umożliwiającym zebranie informacji o wielkości, kształcie i dokładnej lokalizacji zmian chorobowych. Obydwa badania służą do określenia stopnia zaawansowania raka prostaty – w szczególności oceny zajęcia przez chorobę węzłów chłonnych oraz występowania przerzutów odległych.

Jeśli pojawia się podejrzenie przerzutów nowotworowych do kości (najczęściej miednicy, trzonów kręgosłupa lub żeber), wykonuje się scyntygrafię kości. Polega ona na dożylnym podaniu znacznika i obserwowaniu miejsc w kościach, w których znacznik gromadzi się w dużych ilościach przy pomocy specjalnej kamery – detektora.

Źródła:

Zobacz nasz spot reklamowy

Reklama radiowa

Zobacz plakaty

Pionowy:

Poziomy:

Na skróty